1 litr paliwa = ~9 kWh energii chemicznej. Ale silnik spalinowy traci 70-80% tej energii jako ciepło. Silnik elektryczny wykorzystuje ~90%. Prawdziwy koszt energii to koszt po uwzględnieniu sprawności. A co zmieni zapowiedziana właśnie obniżka VAT na paliwo z 23% na 8%? I ile tak naprawdę podatków płacimy za paliwo - a ile za prąd?
Cena surowca - koszt 1 kWh energii chemicznej
Porównujemy cenę surowca w przeliczeniu na kilowatogodzinę energii chemicznej (dane: e-petrol.pl / URE, 27.03.2026):
| Źródło energii | Cena | kWh/litr | Koszt 1 kWh chemicznej |
|---|---|---|---|
| LPG | 3,20 zł/L | 6,5 | 0,49 zł |
| Prąd G12 (strefa nocna) | 0,72 zł/kWh | - | 0,72 zł |
| Benzyna PB95 | 7,20 zł/L | 8,9 | 0,81 zł |
| Diesel ON | 8,50 zł/L | 9,7 | 0,88 zł |
| Prąd G11 (całodobowa) | 1,20 zł/kWh | - | 1,20 zł |
LPG wygląda najtaniej - 0,49 zł/kWh. Ale to dopiero połowa historii. Kluczowa jest sprawność silnika.
Sprawność silnika - ile energii trafia na koła?
Z każdych 9 kWh zatankowanego paliwa silnik spalinowy przekazuje na koła zaledwie ~2,4 kWh. Reszta to ciepło - chłodnica, spaliny, tarcie. Silnik elektryczny z tych samych 9 kWh prądu przekazuje ~7,9 kWh.
| Silnik | Sprawność | Z 9 kWh → na koła | Straty (ciepło) |
|---|---|---|---|
| Benzyna (ICE) | 25% | 2,3 kWh | 6,7 kWh |
| LPG (ICE) | 22% | 2,0 kWh | 7,0 kWh |
| Diesel (ICE) | 30% | 2,7 kWh | 6,3 kWh |
| Elektryczny (EV) | 88% | 7,9 kWh | 1,1 kWh |
Rzeczywisty koszt - złotówki za 1 kWh użyteczną (na kołach)
To jest prawdziwa miara kosztu energii. Uwzględnia cenę surowca i sprawność silnika:
| Źródło | Koszt/kWh użyteczna | Mnożnik vs najtańszy | Ocena |
|---|---|---|---|
| Prąd G12 (nocna) ★ | 0,82 zł | 1,0× | NAJTANIEJ |
| Prąd G11 (całodobowa) | 1,36 zł | 1,7× | TANIO |
| LPG | 2,24 zł | 2,7× | ŚREDNIO |
| Diesel ON | 2,92 zł | 3,6× | DROGO |
| Benzyna PB95 | 3,24 zł | 4,0× | NAJDROŻEJ |
Wniosek: 1 kWh użytecznej energii z benzyny kosztuje 4× więcej niż z prądu nocnego. LPG, choć najtańsze per litr, po uwzględnieniu niskiej sprawności (22%) kosztuje 2,7× więcej niż prąd G12. Diesel - przy 8,50 zł/L - to 3,6× więcej za kWh na kołach niż prąd.
Obniżka VAT na paliwo z 23% na 8% - co to zmieni?
Rząd zapowiedział (27 marca 2026) obniżkę stawki VAT na paliwa silnikowe z 23% na 8%. To największa zmiana podatkowa w sektorze paliwowym od czasu tarczy antyinflacyjnej 2022-2023.
| Paliwo | Teraz (VAT 23%) | Po obniżce (VAT 8%) | Oszczędność/L |
|---|---|---|---|
| Benzyna PB95 | 7,20 zł | 6,32 zł | −0,88 zł |
| Diesel ON | 8,50 zł | 7,46 zł | −1,04 zł |
| LPG | 3,20 zł | 2,81 zł | −0,39 zł |
Obliczenie: cena netto = cena brutto / 1,23 → nowa cena brutto = cena netto × 1,08. Obniżka to ~12% na litrze. Przy dieslu za 8,50 zł oszczędność przekracza złotówkę na litrze.
Ile zaoszczędzi przeciętny kierowca rocznie?
Przy przebiegu 15 000 km/rok:
- Benzyna (7 L/100km → 1 050 L/rok): oszczędność ~924 zł/rok
- Diesel (6 L/100km → 900 L/rok): oszczędność ~936 zł/rok
- LPG (8,5 L/100km → 1 275 L/rok): oszczędność ~497 zł/rok
Przy 30 000 km/rok kwoty się podwajają - do ~1 870 zł/rok dla diesla.
Ile podatków jest w paliwie - a ile w prądzie?
To jest pytanie, o którym mało kto mówi. Obniżka VAT z 23% na 8% to dobra wiadomość - ale ile łącznie podatków i opłat publicznych jest w cenie litra paliwa vs w cenie kilowatogodziny prądu?
Struktura ceny benzyny PB95 (7,20 zł/L)
| Składnik | Kwota/L | Udział |
|---|---|---|
| Ropa + rafinacja + marża stacji | 3,27 zł | 45% |
| Akcyza | 1,54 zł | 21% |
| VAT (23%) | 1,35 zł | 19% |
| Opłata paliwowa | 0,18 zł | 2% |
| Opłata emisyjna | 0,08 zł | 1% |
| Koszty EU ETS (wbudowane) | 0,78 zł | 11% |
| SUMA PODATKÓW I OPŁAT | 3,15 zł | ~44% |
Po obniżce VAT na 8%
| Składnik | Kwota/L | Udział |
|---|---|---|
| Ropa + rafinacja + marża (bez zmian) | 3,27 zł | 52% |
| Akcyza (bez zmian) | 1,54 zł | 24% |
| VAT (8%) ↓ | 0,47 zł | 7% |
| Opłata paliwowa + emisyjna | 0,26 zł | 4% |
| EU ETS (wbudowane) | 0,78 zł | 12% |
| SUMA PODATKÓW I OPŁAT | 2,27 zł | ~36% |
Struktura ceny prądu G11 (1,20 zł/kWh)
| Składnik | Kwota/kWh | Udział |
|---|---|---|
| Energia (wytworzenie) | 0,42 zł | 35% |
| Dystrybucja (sieci) | 0,35 zł | 29% |
| VAT (23%) | 0,22 zł | 19% |
| Akcyza na energię | 0,005 zł | 0,4% |
| Opłata OZE + kogeneracja + przejściowa | 0,02 zł | 2% |
| SUMA PODATKÓW I OPŁAT | 0,25 zł | ~21% |
Porównanie: udział podatków w paliwie vs prądzie
| Źródło energii | Podatki dziś | Podatki po obniżce VAT |
|---|---|---|
| Benzyna PB95 | ~44% | ~36% |
| Diesel ON | ~38% | ~30% |
| LPG | ~32% | ~24% |
| Prąd (G11) | ~21% | ~21% (bez zmian) |
Kluczowy wniosek: nawet po obniżce VAT na paliwo z 23% na 8%, w litrze benzyny nadal jest 36% podatków (akcyza + VAT + opłaty) vs 21% podatków w kilowatogodzinie prądu. Benzyna jest obciążona podatkami 1,7× bardziej niż prąd - głównie przez akcyzę paliwową (1,54 zł/L), która nie ma odpowiednika w cenie energii elektrycznej.
Jak zmieni się koszt użytecznej kWh po obniżce VAT?
| Źródło | Teraz (zł/kWh użyteczna) | Po VAT 8% | Mnożnik vs prąd G12 |
|---|---|---|---|
| Prąd G12 (nocna) ★ | 0,82 zł | 0,82 zł (bez zmian) | 1,0× |
| LPG | 2,24 zł | 1,97 zł | 2,4× |
| Diesel ON | 2,92 zł | 2,56 zł | 3,1× |
| Benzyna PB95 | 3,24 zł | 2,84 zł | 3,5× |
Nawet po obniżce VAT, benzyna kosztuje 3,5× więcej za kWh użyteczną niż prąd nocny (vs 4,0× dziś). Obniżka zmniejsza dystans, ale nie zmienia hierarchii - prąd pozostaje najtańszy per kWh na kołach.
A co z fotowoltaiką?
Z fotowoltaiką (nadwyżka ~0,08 zł/kWh) koszt użytecznej kWh na kołach EV to zaledwie 0,09 zł. Program Mój Prąd 7.0 dofinansowuje instalacje PV do 16 000 zł. To 36× taniej niż benzyna i 25× taniej niż LPG per kWh użyteczna.
Podsumowanie
- Prąd nocny G12 - najtańsze źródło energii użytecznej: 0,82 zł/kWh na kołach
- Benzyna PB95 (7,20 zł/L) - najdroższa: 3,24 zł/kWh użyteczna (4× drożej niż prąd)
- Diesel ON (8,50 zł/L) - blisko benzyny: 2,92 zł/kWh użyteczna mimo lepszej sprawności
- Podatki w paliwie: 44% (benzyna), po obniżce VAT: 36%. Podatki w prądzie: 21% - różnica 1,7×
- Obniżka VAT (23% → 8%) = ~924 zł/rok oszczędności (benzyna, 15 tys. km), ~936 zł (diesel)
- Ale nie zmienia rankingu - benzyna nadal 3,5× droższa niż prąd per kWh użyteczna
- Fotowoltaika + EV = najbardziej opłacalny scenariusz: 0,09 zł/kWh użyteczna
Źródła: e-petrol.pl (ceny paliw, 27.03.2026), URE/OSD (taryfy G11/G12 2026). Struktura podatkowa: MF (akcyza 1540 zł/1000L PB95, 1171 zł/1000L ON), opłata paliwowa, opłata emisyjna. Sprawności: benzyna 25%, diesel 30%, LPG 22%, EV (ładowanie AC) 88%.
Sprawdź pełny koszt posiadania swojego auta w kalkulatorze TCO lub porównaj aktualne ceny paliw i ceny prądu.